O kolejach po kolei

Baza obiektówDodaj obiekt »

Jeśli posiadasz zdjęcie - prześlij je nam

Więcej informacji o obiekcie »
Uzupełnij artykuł »
Dodaj zdjęcie »
Skomentuj obiekt »
Zobacz na mapie »

Żuławska Kolej Dojazdowa

karolina.kowalska

Letni pobyt nad morzem warto wzbogacić o przejazd pociągiem turystycznym Żuławskiej Kolei Wąskotorowej, która łączy znane miejscowości wypoczynkowe: Mikoszewo, Jantar, Stegnę, Sztutowo i Nowy Dwór Gdański. Kolejka oferuje podróż po najniżej położonym terenie w Polsce. Z dziejów kolejki Pierwszy odcinek żuławskiej wąskotorówki Nowy Staw-Kościeliczki (5 km) powstał w 1891 r. na potrzeby cukrowni Nowy Staw. Kolej miała rozstaw 750 mm, a na pierwszym odcinku używano trakcji konnej. Wkrótce dostrzeżono możliwość transportu, oprócz płodów rolnych, także osób. W 1898 r. sieć liczyła już 48 km, a w 1901 r. 55 km długości. Na początku XX w. powstały kolejne linie i kolejkę połączono z Gdańskiem: w 1905 r. oddano odcinek Gdańsk-Sztutowo (45 km) z przeprawą promową na Wiśle Świbno-Mikoszewo, w 1906 r. Gdańsk-Nowy Dwór (55 km), a w 1923 r. Gdańsk-Malbork (75 km). W 1920 r. całkowita długość kolejki liczyła 343 km, z czego 233 km miały charakter całoroczny. Na liniach prowadzony był ruch towarowy i osobowy. W 1944 r. powstał dla turystów niemieckich odcinek Sztutowo-Krynica Morska (wkrótce zlikwidowany). Niestety wycofujący się Niemcy zalali Żuławy, w tym 2/3 linii kolejowych, natomiast stacje, parowozownie (w Gdańsku, Lisewie i Nowym Dworze) i warsztaty były znacznie zdewastowane, a część mostów kolejowych zniszczona (25 z 38). Kolejkę przejęły PKP, tworząc Gdańskie Koleje Wąskotorowe i stopniowo przywracając ruch (w 1948 r. na 197 km, a w 1951 r. na 295 km). Niestety zlikwidowany został odcinek Mikoszewo-Prawy Brzeg Wisły i prom na Wiśle. Stację centralną przeniesiono z Lisewa do Nowego Dworu. Niestety na skutek szybkiego rozwoju transportu samochodowego od końca lat 50. XX w. przewozy malały, a linie zaczęto stopniowo zawieszać. W 1974 r. zamknięto całą lewobrzeżną część łącznie ze stacją i parowozownią Gdańsk Wąskotorowy, natomiast na prawym brzegu Wisły na odcinku Nowy Dwór-Sztutowo uruchomiono w 1976 r. sezonowe przewozy turystyczne (Jantar Express). Z powodu braku oczekiwanych efektów w 1996 r. zrezygnowano z ruchu pasażerskiego, a wkrótce towarowego i w 1999 r. zlikwidowano Gdańskie Koleje Dojazdowe. Tabor został w większości zezłomowany. Wkrótce żuławską kolejkę przejęło Starostwo Powiatowe w Nowym Dworze Gdańskim, a dzięki zaangażowaniu miłośników kolei skupionych w Pomorskim Towarzystwie Miłośników Kolei Żelaznych oraz Gmin Stegna i Sztutowo powołano Żuławską Kolej Dojazdową i wznowiono w 2002 r. ruch (okazjonalny), a rok później turystyczne przewozy rozkładowe. Od połowy 2006 r. operatorem kolejki jest Stowarzyszenie Żuławskiej Kolei Dojazdowej. Baza kolejki znajduje się w lokomotywowni w Nowym Dworze Gdańskim. Niestety po sprzedaży w lutym 2006 r. przez Starostwo Powiatowe w Nowym Dworze Gdańskim gruntów (trzykilometrowego odcinka torów Kmiecin-Solnica) na potrzeby modernizacji drogi krajowej nr 7 przywrócenie ruchu na linii do Malborka Kałdowa (pod zamek krzyżacki) nie jest już możliwe. Przejazdy turystyczne Regularne przejazdy pociągiem turystycznym prowadzonym przez lokomotywę spalinową odbywają się od 2003 r. w sezonie wakacyjnym (od 24 czerwca do 24 września) na trasach: Nowy Dwór Gdański-Stegna (jedna para) oraz Sztutowo-Mikoszewo-Ujście Wisły (trzy pary). W planach jest również przywrócenie całorocznych przewozów pasażerskich na odcinku Nowy Dwór Gdański-Ostaszewo oraz przedłużenie kolejki ze Sztutowa do Krynicy Morskiej. Poza sezonem można zamówić specjalny pociąg relacji: Nowy Dwór Gdański-Rybina, Nowy Dwór Gdański-Stegna, Nowy Dwór Gdański-Stegna-Mikoszewo-Ujście Wisły, Nowy Dwór Gdański-Stegna-Mikoszewo-Ujście Wisły-Sztutowo. Wkrótce ma być uruchomiony tzw. Pociąg Edukacyjny. Największą atrakcją przejazdu jest niewątpliwie pokaz zamykania lub otwierania mostu obrotowego na Szkarpawie w Rybinie (na odcinku Nowy Dwór Gdański-Stegna), który może się odbyć również na specjalne życzenie. Most pochodzi z 1905 r., ma 51 m długości i jest jedynym tego typu w Europie. Eksponaty Pociąg jest prowadzony lokomotywą spalinową. W 2005 r. kolejka dysponowała taborem, na który składały się: . lokomotywy spalinowe: trzy rumuńskie Lxd2 z lat 70. XX w., . wagony: wagon motorowy MBxd2 z 1986 r., pięć wagonów pasażerskich krytych typu Bxhpi, dwa wagony pasażerskie otwarte typu Btxhpi, wagon zabytkowy 1Aw, . inne: cztery platformy (Pddxh, Pddx), transportery Tddyyhp, pług odśnieżny 802S, drezyna ręczna.

Judyta Kurowska-Ciechańska, Ariel Ciechański

zwiń opis »