Z dziejów kolejki Projekt budowy ełckiej linii wąskotorowej (zwanej Ełcką Koleją Dojazdową) powstał już w 1905 r., natomiast pierwszy odcinek, łączący Ełk z ówczesną granicą państwa niemieckiego i rosyjskiego, wybudowano w latach 1910-1913. Budowa tzw. metodą kroczącą trwała długo ze względu na konieczność wykonania licznych robót ziemnych i obiektów inżynieryjnych. 23 października 1913 r. otwarto odcinek Ełk-Laski-Borzymy z odgałęzieniem Laski-Zawady-Tworki, a 1 grudnia 1915 r. odcinek Borzymy-Turowo. Zgodnie z praktyką kolei pruskich początkowa stacja Ełk została zlokalizowana obok stacji normalnotorowej. Łączna długość kolejki wynosi 48 km. Cechą charakterystyczną stacji jest brak obrotnicy, zastąpionej przez tzw. trójkąt do obracania lokomotyw. Początkowo na linii jeździły aż cztery parowozy (dwuosiowe "tendrzaki" produkcji LokomotiVfabrik Arnold Jung z Jungenthal) oraz 42 wagony (dwa pocztowo-bagażowe i pięć osobowych). W czasie I wojny światowej kolejka została zniszczona przez wojska rosyjskie, a tabor wywieziony w głąb Rosji. Pociągi powróciły na szlak dopiero 5 października 1918 r., po trwającym 5 lat usuwaniu zniszczeń wojennych. Kolejna dewastacja nastąpiła w czasie o...
Z dziejów kolejki Projekt budowy ełckiej linii wąskotorowej (zwanej Ełcką Koleją Dojazdową) powstał już w 1905 r., natomiast pierwszy odcinek, łączący Ełk z ówczesną granicą państwa niemieckiego i rosyjskiego, wybudowano w latach 1910-1913. Budowa tzw. metodą kroczącą trwała długo ze względu na konieczność wykonania licznych robót ziemnych i obiektów inżynieryjnych. 23 października 1913 r. otwarto odcinek Ełk-Laski-Borzymy z odgałęzieniem Laski-Zawady-Tworki, a 1 grudnia 1915 r. odcinek Borzymy-Turowo. Zgodnie z praktyką kolei pruskich początkowa stacja Ełk została zlokalizowana obok stacji normalnotorowej. Łączna długość kolejki wynosi 48 km. Cechą charakterystyczną stacji jest brak obrotnicy, zastąpionej przez tzw. trójkąt do obracania lokomotyw. Początkowo na linii jeździły aż cztery parowozy (dwuosiowe "tendrzaki" produkcji LokomotiVfabrik Arnold Jung z Jungenthal) oraz 42 wagony (dwa pocztowo-bagażowe i pięć osobowych). W czasie I wojny światowej kolejka została zniszczona przez wojska rosyjskie, a tabor wywieziony w głąb Rosji. Pociągi powróciły na szlak dopiero 5 października 1918 r., po trwającym 5 lat usuwaniu zniszczeń wojennych. Kolejna dewastacja nastąpiła w czasie ofensywy wojsk radzieckich w styczniu 1945 r., jednak tym razem ocalały wszystkie parowozy. W 1951 r. przekuto tory z 1000 mm na 750 mm, w 1968 r. wprowadzono lokomotywy spalinowe Lyd, a w 1995 r. wagony motorowe. Stosunkowo wcześnie zauważono walory historyczne kolejki i wpisano ją w 1992 r. do rejestru zabytków. Na skutek rezygnacji z utrzymywania kolei wąskotorowych PKP w 2001 r. postanowiło zlikwidować kolejkę, ale bardzo szybko, dzięki usilnym staraniom władz samorządowych, wąskotorówka została przejęta przez Urząd Miasta w Ełku, jednocześnie zmieniając nazwę na Ełcką Kolej Wąskotorową. Wkrótce wybrany operator (Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Ełku) uruchomił przejazdy turystyczne, a w budynku dworca powstało muzeum. Eksponaty Zabytkowy tabor został zgromadzony w również zabytkowej hali parowozowni oraz na torach stacji Ełk Wąskotorowy. Są to: . parowozy: Px48-1752 z 1951 r., . lokomotywy spalinowe: Lyd1 (Wls150) z 1967 r., Lxd2, . wagony pasażerskie: MBd1, MBxd2, . pług odśnieżny. Natomiast w budynku dworca kolei wąskotorowej można zwiedzać Muzeum Ełckiej Kolei Wąskotorowej, w którym znajduje się szereg drobnych eksponatów związanych z transportem kolejowym i Ełcką Koleją Wąskotorową (modele taboru, telefony, lampy, narzędzia, dokumenty). Ponadto warto zwiedzić sam budynek stacyjny z 1913 r. oraz parowozownię z zapleczem z lat 1910-1938. Przejazdy turystyczne Pierwsze przewozy turystyczne odbywały się już w latach 90. XX w. Obecnie organizowane są zarówno dla turystów indywidualnych (w okresie od maja do sierpnia na trasie 30 km Ełk-Sypitki-Ełk, czas przejazdu w jedną stronę 45 min) oraz dla grup zorganizowanych, w tym szkół, na wybranej trasie (do wyboru np. 42 km Ełk-jezioro Nieciecz-Ełk, 50 km Ełk-Borzymy-Ełk, 62 km Ełk-Kalinowo-Ełk, 76 km Ełk-Turowo-Ełk, 44 km Ełk-Zawady-Tworki-Ełk). Wycieczka dla turystów indywidualnych na trasie 30 km Ełk-Sypitki-Ełk rozpoczyna się o godz. 10.00 przejazdem z Ełku do Sypitek, gdzie można zwiedzić wystawę "Dziwy natury", pospacerować po lesie oraz wziąć udział w ognisku i wrócić do Ełku na godz. 14.00. W programie każdej wycieczki grupowej są: zwiedzanie muzeum, budynków stacyjnych oraz kolekcji zabytkowego taboru, mosty kolejowe, piknik z ogniskiem oraz przewodnik. Ponadto można zamówić imprezę na życzenie, wybierając dowolną trasę i usługi dodatkowe (zwiedzanie wystawy "Dziwy natury", ognisko, piknik przy ognisku, akordeonista). Można dołączyć inne wagony (bagażowy na rowery lub inny sprzęt turystyczny i wrócić rowerami lub wagon barowy), przejechać się drezyną ręczną oraz zrobić ładne zdjęcia (specjalne fotostopy). Przygotowano również inne atrakcje, jak: wybijanie monety pamiątkowej EKW (4 zł/szt.), możliwość uzyskania honorowego prawa kierowania lokomotywą spalinową lub parowozem pod nadzorem maszynisty podczas przejazdu wycieczką (25 zł), możliwość uzyskania prawa kierowania ręczną drezyną. Wycieczki kolejowe łączone są również z wycieczkami pieszymi, rajdami rowerowymi, spływami kajakowymi, przejażdżkami konnymi i bryczką oraz kuligami.
Informacje praktyczne . Siedziba: Ełcka Kolej Wąskotorowa, ul. Wąski Tor 1, 19-300 Ełk. . Dojazd: z Białegostoku pociągiem (pośpiesznym 1 h 25 min, osobowym 1 h 36 min), samochodem drogą nr 65. . Zwiedzanie muzeum: codziennie w godz. 8.00-15.00 (po uzgodnieniu telefonicznym lub zgłoszeniu się do biura EKW). Bilety: 2 zł. . Przejazdy turystyczne: dla turystów indywidualnych w wyznaczone dni w okresie od maja do sierpnia, na trasie Ełk-Sypitki-Ełk (30 km), początek wycieczki godz. 10.00, zakończenie godz. 14.00 na stacji Ełk Wąskotorowy (plan s. 59). Bilety: ulgowy 9 zł, normalny 18 zł, dzieci do lat 5 bezpłatnie; bilety do nabycia w kasie EKW przed odjazdem (brak przedsprzedaży). Ponadto istnieje możliwość zorganizowania przejazdu dla grup w dowolnych terminach przez cały rok na wybranej trasie (z dodatkowymi atrakcjami). Cena wycieczki dla grupy zorganizowanej jest uzależniona od rodzaju lokomotywy (spalinowa, parowóz), trasy oraz liczby wagonów (szczegółowy cennik na stronie: www.mosir.elk.com.pl/ekw/cennik.htm). Zamówienia grupowe należy składać co najmniej 24 godz. przed planowana wycieczką. . Kontakt: Ełcka Kolej Wąskotorowa, ul. Wąski Tor 1, 19-300 Ełk, tel. (087) 610 00 00, fax (081) 610 00 00, e-mail: mosir@elk.com.pl, kolejka.elk@neostrada.pl. . Internet: www.mosir.elk.com.pl/ekw/.
