Lokomotywownia w Ełku
karolina.kowalska
Zespół stacji normalnotorowej w Ełku należy do najstarszych w tej części Polski. Niestety, mimo ogromnego potencjału turystycznego (parowozownia jest czynna od 1992 r., mieści się w sąsiedztwie prężnie działającej zabytkowej kolei wąskotorowej oraz innych atrakcji turystycznych w regionie) skansen kolei praktycznie nigdy nie powstał. Dlatego warto zobaczyć ciekawą halę parowozowni oraz wartościowe eksponaty (pozostawione bez opieki w krzakach) nim zostaną one całkowicie zniszczone bądź wywiezione w inne miejsce. Z dziejów ełckiej szopy Ze względu na położenie Ełku blisko granicy rosyjskiej oraz siedzibę garnizonu już w 1868 r. nastąpiło doprowadzenie pierwszej linii kolejowej łączącej Ełk z Królewcem. Wkrótce miasto to otrzymało kolejne połączenia: w 1871 r. z granicznymi Prostkami, w 1879 r. z Kownem i ponownie Królewcem przez Olecko, Gołdap i Wystruć, w 1885 r. z Piszem, w 1915 r. z Orzyszem, co uczyniło z Ełku duży węzeł kolejowy. Do licznych połączeń normalnotorowych dodano w 1913 r. zlokalizowaną tuż obok linię wąskotorową o długości 48 km. W 1906 r. wybudowano zespół parowozowni z halą wachlarzową, który częściowo zachował się do czasów współczesnych. W 1992 r. ostateczni...
Zespół stacji normalnotorowej w Ełku należy do najstarszych w tej części Polski. Niestety, mimo ogromnego potencjału turystycznego (parowozownia jest czynna od 1992 r., mieści się w sąsiedztwie prężnie działającej zabytkowej kolei wąskotorowej oraz innych atrakcji turystycznych w regionie) skansen kolei praktycznie nigdy nie powstał. Dlatego warto zobaczyć ciekawą halę parowozowni oraz wartościowe eksponaty (pozostawione bez opieki w krzakach) nim zostaną one całkowicie zniszczone bądź wywiezione w inne miejsce. Z dziejów ełckiej szopy Ze względu na położenie Ełku blisko granicy rosyjskiej oraz siedzibę garnizonu już w 1868 r. nastąpiło doprowadzenie pierwszej linii kolejowej łączącej Ełk z Królewcem. Wkrótce miasto to otrzymało kolejne połączenia: w 1871 r. z granicznymi Prostkami, w 1879 r. z Kownem i ponownie Królewcem przez Olecko, Gołdap i Wystruć, w 1885 r. z Piszem, w 1915 r. z Orzyszem, co uczyniło z Ełku duży węzeł kolejowy. Do licznych połączeń normalnotorowych dodano w 1913 r. zlokalizowaną tuż obok linię wąskotorową o długości 48 km. W 1906 r. wybudowano zespół parowozowni z halą wachlarzową, który częściowo zachował się do czasów współczesnych. W 1992 r. ostatecznie wycofano z ruchu rozkładowego parowozy i w 1993 r. zaczęto uruchamiać pierwsze przejazdy turystyczne oraz tworzyć zaczątki skansenu taboru. Niestety, na skutek braku wcześniejszej informacji i reklamy pociągi dla turystów miały niską frekwencję, w przeciwieństwie do sąsiedniej wąskotorówki. Sukcesem była parada parowozów normalnotorowych i wąskotorowych zorganizowana w 1995 r. z okazji 150-lecia kolei na ziemiach polskich. Rok później sezon turystyczny zainaugurowano wspólnie z ełcką wąskotorówką, organizując imprezę "Dni pary i elektryczności", której dodatkową atrakcją były: wystawa lokomotyw elektrycznych oraz przyjazd wagonu akumulatorowego Wittfeld z Parowozowni Skierniewice. Parowozownia Największą atrakcją jest zespół parowozowni z 1906 r., składający się z hali wachlarzowej, obrotnicy, budynku administracyjnego, dawnej noclegowni, dawnego składu węgla trakcyjnego i wieży ciśnień z pompownią. W 1945 r. hala parowozowni miała 20 kanałów, po czym dobudowano jeszcze 4. Pod koniec lat 80. XX w. wyburzono 10 kanałów, stawiając na ich miejscu halę o nowoczesnej konstrukcji, zawierającą 7 kanałów dla lokomotyw elektrycznych i spalinowych. Niestety, inwestycja ta nigdy nie została zakończona i niezwykle oszpeciła stację. Eksponaty Zabytkowy tabor zgromadzono przed lokomotywownią na torach stacji normalnotorowej i stacji Ełk Wąskotorowy oraz w samej hali. Są to: . parowozy: Ol49, Ty2, Ok1 (w większości zniszczone), . lokomotywy spalinowe: SM30 i SM42 (na stacji kolei wąskotorowej), Ls40, . wagony pasażerskie: belgijskie, niemieckie i włoskie; wagon silnikowy SN61, . wagony towarowe: pruskie kryte, trójkomorowa cysterna do przewozu gazu, . inne: wagon pożarniczy, dźwig węglowy, 130-tonowy żuraw. Stojące w Ełku lokomotywy spalinowe SM30 i SM42 są najstarszymi w Polsce egzemplarzami tych serii. Skonstruowana w latach 1954-1955 lokomotywa SM30 o maksymalnej prędkości 60 km/godz. i masie służbowej 36 t była praktycznie pierwszą lokomotywą spalinową PKP, stosowaną do pracy manewrowej oraz prowadzenia lekkich pociągów. Do jej budowy wykorzystano początkowo czołgowy silnik spalinowy Wola V-300 o mocy 300 KM i tramwajowe silniki trakcyjne. Produkowana była w Fabryce Lokomotyw w Chrzanowie również na potrzeby zakładów przemysłowych. Natomiast SM42 została zaprojektowana kilka lat później (na przełomie lat 50. i 60. XX w.) i również była produkowana w Fabryce Lokomotyw w Chrzanowie (przez prawie 30 lat) dla PKP i przemysłu oraz na eksport do Maroka. Ponad dwukrotnie większa masa (74 t) oraz prędkość maksymalna 90 km/godz. umożliwiała wykonywanie ciężkich prac manewrowych i prowadzenie pociągów, co zadecydowało o dużej popularności tego typu. Przejazdy turystyczne Pierwsze przewozy turystyczne pociągami prowadzonymi przez parowozy odbywały się już w latach 90. XX w., po czym z powodu niskiej frekwencji stopniowo ich zaniechano.
Judyta Kurowska-Ciechańska, Ariel Ciechański
