Położona w Puszczy Knyszyńskiej kolej w Czarnej Białostockiej jest pozostałością po jednej z czterech zachowanych w Polsce wąskotorowych kolejek leśnych. W 1945 r. istniało 37 oddzielnych kolejek leśnych o prześwicie 600, 750, 1000 mm o łącznej długości powyżej 1000 km, z czego zachowały się cztery (w Puszczy Augustowskiej, w Puszczy Białowieskiej, w Puszczy Knyszyńskiej i w Bieszczadach). Z dziejów kolejki Kolejkę o rozstawie 600 mm wybudowano w 1919 r. w celu usprawnienia transportu drewna z Puszczy Knyszyńskiej. Odchodząc z Czarnej Białostockiej w trzech kierunkach: do Katarynki, Romanówki i Walił, liczyła aż 158 km długości i przewoziła nawet 160 tys. m3 drewna rocznie (przy wykorzystaniu 13 lokomotyw, 500 wagonów i zatrudnieniu 250 kolejarzy). Wskutek rozwoju transportu samochodowego znaczenie kolejki zaczęło spadać. Linia była stopniowo likwidowana, a w 1990 r. zamknięto najdłużej eksploatowany 48-kilometrowy odcinek Czarna Białostocka-Waliły i zaczęto rozbiórkę torów od strony Walił. W październiku 1992 r. dzięki zaangażowaniu miłośników część kolejki (20-kilometrowy odcinek Czarna Białostocka-Kopna Góra) została wpisana do rejestru zabytków. Pozostałe 28 km rozebrano. Li...
Położona w Puszczy Knyszyńskiej kolej w Czarnej Białostockiej jest pozostałością po jednej z czterech zachowanych w Polsce wąskotorowych kolejek leśnych. W 1945 r. istniało 37 oddzielnych kolejek leśnych o prześwicie 600, 750, 1000 mm o łącznej długości powyżej 1000 km, z czego zachowały się cztery (w Puszczy Augustowskiej, w Puszczy Białowieskiej, w Puszczy Knyszyńskiej i w Bieszczadach). Z dziejów kolejki Kolejkę o rozstawie 600 mm wybudowano w 1919 r. w celu usprawnienia transportu drewna z Puszczy Knyszyńskiej. Odchodząc z Czarnej Białostockiej w trzech kierunkach: do Katarynki, Romanówki i Walił, liczyła aż 158 km długości i przewoziła nawet 160 tys. m3 drewna rocznie (przy wykorzystaniu 13 lokomotyw, 500 wagonów i zatrudnieniu 250 kolejarzy). Wskutek rozwoju transportu samochodowego znaczenie kolejki zaczęło spadać. Linia była stopniowo likwidowana, a w 1990 r. zamknięto najdłużej eksploatowany 48-kilometrowy odcinek Czarna Białostocka-Waliły i zaczęto rozbiórkę torów od strony Walił. W październiku 1992 r. dzięki zaangażowaniu miłośników część kolejki (20-kilometrowy odcinek Czarna Białostocka-Kopna Góra) została wpisana do rejestru zabytków. Pozostałe 28 km rozebrano. Linia na terenie leśnym jest kręta i często biegnie w wykopie. Po drodze przecina dolinę rzeki Sokołdy, mija dawną składnicę Kopna Góra (wzdłuż ogrodu botanicznego), kończąc się na terenie rezerwatu Woronicza. Interesujące są również obiekty inżynieryjne: wiadukt w Czarnej nad normalnotorową linią Białystok-Sokółka, most na Sokołdzie (km 18,8), most na Słoi, most na Supraśli. W 1999 r. założono Fundację na Rzecz Leśnych Kolei Wąskotorowych, która obecnie użytkuje kolejkę i planuje uruchomić ruch turystyczny na odcinku 20 km. W pierwszej kolejności wykonano niezbędne prace na terenie lokomotywowni (dawnej bazy Ośrodka Transportu Leśnego), a w 2005 r. odbudowano odcinek 2,9 km wraz ze zlikwidowanym przejazdem kolejowym w miejscowości Buksztel (na drodze Białystok-Kuźnica). 18 czerwca 2006 r. ruszył pierwszy pociąg turystyczny. W lipcu, po intensywnych pracach, przejezdny był już odcinek o długości 7,8 km. Eksponaty Użytkownik koncentruje się na odbudowie torów, dlatego zgromadzone eksponaty nie są zbyt liczne. Należą do nich: . parowozy HF, . lokomotywy spalinowe: WLs40 (2 szt., w tym jedna sprawna), GLs20 (niesprawna), . wagony towarowe: platformy (3 szt., w tym jedna sprawna), . wagon pasażerski kryty (sprawny). W przyszłości nieużywany tabor ma stanowić ekspozycję muzealną zlokalizowaną na terenie bazy. Przejazdy turystyczne W 2006 r. przejezdny był już prawie 8 km odcinek (Czarna Białostocka-Czeremchowa Tryba). W 2007 r. w pierwszą sobotę miesiąca od czerw ca do września kursowały pociągi planowe na odcinku Czarna Białostocka O.K.L.-Buksztel, a na całej przejezdnej trasie na zamówienie. Trasa zachowanego odcinka wiedzie przez malowniczą Puszczę Knyszyńską (status parku krajobrazowego i obszaru Natura 2000). Wycieczka trwa ok. 1,5 godz. (w dwie strony), natomiast na proponowane ognisko należy zarezerwować ok. 1-2 godz. W odległości 0,7 km od linii znajduje się Zalew w Czarnej (możliwość kąpieli), w odległości 4 km jest rezerwat Jałówka ze ścieżką dydaktyczną, a w odległości 12 km w Kopnej Górze (tutaj mają docelowo jeździć pociągi turystyczne) rezerwat Woronicza i arboretum. W pobliżu znajdują się także liczne szlaki turystyczne (piesze, rowerowe, konne, kajakowe).
Informacje praktyczne . Siedziba: ul. Marszałkowska 27, 17-200 Czarna Białostocka (dawna baza Ośrodka Transportu Leśnego), miasto w odległości 22 km na północny wschód od Białegostoku. . Dojazd: z Warszawy Centralnej do Siedlec pociągiem pospiesznym, a następnie oso bowym do Hajnówki (łącznie ok. 3 godz. 45 min) lub osobowym z Warszawy Wschodniej; samochodem z Warszawy drogą nr 8 do Białegostoku, a następnie nr 19. . Przejazdy turystyczne: Przejazdy turystyczne: od 2007 r. planowe w pierwszą sobotę miesiąca od czerwca do września na odcinku Czarna Białostocka O.K.L.-Buksztel oraz na zamówienie na odcinku Czarna Białostocka O.K.L.-Czeremchowa Tryba. Do dyspozycji jest 30 osobowy wagon kryty (przez cały rok), dodatkowo wagon odkryty biesiadny (przy ładnej pogodzie). Koszt pociągu z jednym wagonem krytym zależy od liczby uczestników i wieku: dla osób poniżej 26 roku życia 420 zł (średnio 15 zł/os.) + fakultatywny wagon biesiadny 300 zł, dla dorosłych odpowiednio 490 zł (średnio 50 zł/os.) + 350 zł. Cena uwzględnia rozpalenie ogniska (na życzenie). Istnieje również możliwość zapewnienia usług dodatkowych (organizacja dojazdu, noclegi, wyżywienie, zespół muzyczny, pieczenie prosiaka, przewodnik). . Kontakt: Fundacja na Rzecz Leśnych Kolei Wąskotorowych, ul. Dunajecka 15/12, 02-369 Warszawa, tel./fax (022) 436 03 64, kom. 500 003 726, e-mail: fundacjakl@poczta.onet.pl. . Internet: www.fkl.iap.pl.
