Koszalińska Kolej Dojazdowa
karolina.kowalska
Długość Koszalińskiej Kolei Dojazdowej wynosiła 180 km, z czego zachowało się 109 km. Pierwotnie miała ona rozstaw 750 mm, czyli inny niż w przypadku pozostałych kolei Pomorza Zachodniego (z wyjątkiem gryfickiej), ponieważ był on tańszy w budowie i eksploatacji. Pierwszy odcinek Koszalin-Manowo-Nacław (32 km) oddano już po kilku miesiącach - 1 listopada 1897 r., ponadto od Sławieńskiej Kolei Powiatowej wydzierżawiono odcinek Nacław-Jacinki (7 km). Kolejka cieszyła się dużym zainteresowaniem, w związku z czym budowano kolejne odcinki: l listopada 1905 r. oddano odcinek Manowo-Świelino-Bobolice (34 km), 2 listopada odcinek Świelino-Białogard (32 km), a 16 września 1909 r. odcinek Białogard-Rarwino (20 km). W tym czasie kolejka obejmowała już trzy powiaty, w związku z czym zmieniono jej nazwę na Spółkę Akcyjną Zjednoczonych Kolei Wąskotorowych Powiatów Koszalin, Bobolice i Białogard. W 1927 r. uruchomiono nawet komunikację autobusową, dowożącą mieszkańców dalszych miejscowości do kolejki. W 1934 r., w związku ze zmianą przez kolej sławieńską prześwitu z wąskotorowego 750 mm na normalnotorowy 1435 mm, na odcinku Sławno-Jacinki-Polanów Pomorski (43 km) wydzierżawiono od Sławieńskiej...
Długość Koszalińskiej Kolei Dojazdowej wynosiła 180 km, z czego zachowało się 109 km. Pierwotnie miała ona rozstaw 750 mm, czyli inny niż w przypadku pozostałych kolei Pomorza Zachodniego (z wyjątkiem gryfickiej), ponieważ był on tańszy w budowie i eksploatacji. Pierwszy odcinek Koszalin-Manowo-Nacław (32 km) oddano już po kilku miesiącach - 1 listopada 1897 r., ponadto od Sławieńskiej Kolei Powiatowej wydzierżawiono odcinek Nacław-Jacinki (7 km). Kolejka cieszyła się dużym zainteresowaniem, w związku z czym budowano kolejne odcinki: l listopada 1905 r. oddano odcinek Manowo-Świelino-Bobolice (34 km), 2 listopada odcinek Świelino-Białogard (32 km), a 16 września 1909 r. odcinek Białogard-Rarwino (20 km). W tym czasie kolejka obejmowała już trzy powiaty, w związku z czym zmieniono jej nazwę na Spółkę Akcyjną Zjednoczonych Kolei Wąskotorowych Powiatów Koszalin, Bobolice i Białogard. W 1927 r. uruchomiono nawet komunikację autobusową, dowożącą mieszkańców dalszych miejscowości do kolejki. W 1934 r., w związku ze zmianą przez kolej sławieńską prześwitu z wąskotorowego 750 mm na normalnotorowy 1435 mm, na odcinku Sławno-Jacinki-Polanów Pomorski (43 km) wydzierżawiono od Sławieńskiej Kolei Powiatowej odcinek Jacinki-Polanów Pomorski-Żydowo (15 km), a następnie na trasie Jacinki-Polanów Pomorski zastosowano splot trzech szyn, który umożliwiał jazdę pociągów normalnotorowych i wąskotorowych. Kolejka przetrwała działania wojenne w latach 1939-1945, lecz w 1945 r. Armia Czerwona potraktowała ją jako łup wojenny i zdemontowała tory oraz wywiozła cały tabor do ZSRR. W 1946 r. podjęto decyzję o odbudowie kolejki, która miała służyć wojsku (lotnisku w Zegrzu Pomorskim). W 1948 r. odbudowano odcinek Koszalin-Świelino-Bobolice (46 km). Stworzono również nowy odcinek Rarwino-Lepino (6 km), co umożliwiło, po ujednoliceniu rozstawu do 1000 mm, połączenie z koleją kołobrzeską i utworzenie tzw. Pomorskich Kolei Dojazdowych, zapewniających podróż pociągiem wąskotorowym po całym Pomorzu Zachodnim. Nie odbudowano jedynie odcinka Manowo-Polanów Pomorski-Żydowo (42 km). Niestety od lat 60. XX w. ilość przewozów stopniowo spadała, co doprowadziło do rezygnacji na poszczególnych odcinkach z ruchu osobowego, a wkrótce także towarowego. Na przełomie lat 80. i 90. XX w. Pomorskie Koleje Dojazdowe podzielono na koleje: Koszalińską, Gryficką i Stargardzką. W 2001 r. PKP podjęły decyzję o zamknięciu kolei. Na szczęście w 2005 r. miłośnicy kolejki utworzyli Towarzystwo Miłośników Koszalińskiej Wąskotorówki, które zamierza uruchomić ruch turystyczny. Przejazdy turystyczne Miłośnicy kolei zamierzają uruchomić przejazdy turystyczne i stworzyć z kolei element tzw. szlaku północnego. W tym celu gromadzą niezbędny materiał i sprzęt do odbudowy kolejki oraz prowadzą prace na terenie lokomotywowni wąskotorowej w Koszalinie. Obecnie czynione są starania o sprowadzenie sprawnego taboru stacjonującego na stacji Dobra Nowogardzkie. Eksponaty Miłośnicy dysponują skromnym taborem (częściowo niekompletnym), na który składają się: . wagony: brankard Fh, kryty, służbowy do przewozu tlenu, wagon turystyczny przerobiony z węglarki, . pługi odśnieżne (2 sztuki).
Judyta Kurowska-Ciechańska, Ariel Ciechański
