Piaseczyńska Kolej Wąskotorowa, zwana także Grójecko-Wilanowską Koleją Dojazdową lub Grójecką Koleją Dojazdową, obejmowała łącznie 118 km kolejek o rozstawie 800 i 1000 mm, część z nich pierwotnie konnych. Do XXI w. przetrwał zaledwie 71-kilometrowy odcinek między Piasecznem a Nowym Miastem, przebiegający przez Tarczyn, Grójec i Mogielnicę. Z dziejów kolejki Pierwsze odcinki obecnej piaseczyńskiej kolejki wąskotorowej (z Warszawy do Piaseczna i dalej do Góry Kalwarii) sfi nansowała spółka znanego warszawskiego krawca Eugeniusza Paszkowskiego, ks. Stefana Lubomirskiego i hr. Tomasza Zamoyskiego (przy cichym udziale cadyka z Góry Kalwarii). Kolejne odcinki (od Gołkowa do Grójca i Jasieńca) i przebudowa już istniejących były możliwe dzięki utworzonemu w 1911 r. Towarzystwu Akcyjnemu Warszawskich Dróg Żelaznych Podjazdowych (z udziałem kapitału belgijskiego) oraz pomocy wojsk rosyjskich. Linia Warszawa-Grójec została oddana w 1914 r., niestety wybuch I wojny światowej pokrzyżował plany jej elektryfi kacji oraz przedłużenia od Grójca do Nowego Miasta nad Pilicą i do Radomia. Zaczęto natomiast wykorzystywać ją do celów wojennych, a nawet powiększać - wiosną 1915 r. wojska rosyjskie s...
Piaseczyńska Kolej Wąskotorowa, zwana także Grójecko-Wilanowską Koleją Dojazdową lub Grójecką Koleją Dojazdową, obejmowała łącznie 118 km kolejek o rozstawie 800 i 1000 mm, część z nich pierwotnie konnych. Do XXI w. przetrwał zaledwie 71-kilometrowy odcinek między Piasecznem a Nowym Miastem, przebiegający przez Tarczyn, Grójec i Mogielnicę. Z dziejów kolejki Pierwsze odcinki obecnej piaseczyńskiej kolejki wąskotorowej (z Warszawy do Piaseczna i dalej do Góry Kalwarii) sfi nansowała spółka znanego warszawskiego krawca Eugeniusza Paszkowskiego, ks. Stefana Lubomirskiego i hr. Tomasza Zamoyskiego (przy cichym udziale cadyka z Góry Kalwarii). Kolejne odcinki (od Gołkowa do Grójca i Jasieńca) i przebudowa już istniejących były możliwe dzięki utworzonemu w 1911 r. Towarzystwu Akcyjnemu Warszawskich Dróg Żelaznych Podjazdowych (z udziałem kapitału belgijskiego) oraz pomocy wojsk rosyjskich. Linia Warszawa-Grójec została oddana w 1914 r., niestety wybuch I wojny światowej pokrzyżował plany jej elektryfi kacji oraz przedłużenia od Grójca do Nowego Miasta nad Pilicą i do Radomia. Zaczęto natomiast wykorzystywać ją do celów wojennych, a nawet powiększać - wiosną 1915 r. wojska rosyjskie szybko wybudowały linię z Grójca za Mogielnicę (w kierunku Nowego Miasta nad Pilicą), którą następnie podczas odwrotu w lipcu 1915 r. zniszczyły. Kolejny okupant - niemiecki - przystąpił do szybkiej odbudowy kolejki, budując m.in. nowe, wspólne dla obu kolejek warsztaty przy ulicy Puławskiej i inwestując w tabor. W 1917 r. odbudowano linię do Mogielnicy, a następnie w 1924 r. linię do Brzostowca i wreszcie 2 lata później do Nowego Miasta. Przekuto rozstaw kolejki wilanowskiej na szerokość 1000 mm i połączono ją z koleją grójecką w Iwicznej, tworząc spójny system. Wskutek intensywnego rozwoju sieci tramwajowej w Warszawie i ruchu kołowego w 1935 r. podjęto decyzję o likwidacji kolejki wilanowskiej i grójeckiej (w granicach Warszawy 3,5 km linii: od Placu Unii Lubelskiej wzdłuż ul. Puławskiej aż do granicy miasta w okolicach Służewca), na skutek czego stacją końcową stał się wybudowany w 1937 r. Dworzec Warszawa Szopy (Dworzec Południowy), który przetrwał do 1970 r. Do Piaseczna zostały przeniesione warsztaty z ul. Puławskiej, a ponadto wybudowano tam dużą stację towarowo-przeładunkową, styczną z koleją normalnotorową PKP Warszawa-Radom. Podczas II wojny światowej odbywał się tędy intensywny transport płodów rolnych do Warszawy i przemycanie żywności. Po zniszczeniach w styczniu 1945 r. kolejkę szybko odbudowano - pierwszy pociąg z Piaseczna do Warszawy dotarł w lutym 1945 r. W 1949 r. kolejkę przejęły PKP. Z powodu gwałtownego zwiększenia liczby przewozów w latach 1950-1960 zaczęto analizować koncepcję połączenia kolejki grójeckiej (od stacji Goliany) z kolejką rogowską (do Białej Rawskiej) oraz od Nowego Miasta do Rawy Mazowieckiej (wymagało to przebudowy kolejki rogowskiej z 600 mm na 1000 mm). Jednak rozwój transportu samochodowego (szczególnie na drogach równoległych do torów) nie pozwolił zrealizować tych planów i doprowadził do stopniowego zamykania odcinków: w 1952 r. do Konstancina, w 1968 r. do Jasieńca, a w 1969 r. od Dąbrówki do Dworca Południowego aż do całkowitej likwidacji linii w maju 1971 r. (od Piaseczna do Dworca Południowego, od Iwicznej do Wilanowa i od Piaseczna do Góry Kalwarii). Pozostał jedynie odcinek między Piasecznem a Nowym Miastem, na którym prowadzono ruch towarowy i osobowy. Nadzieje przyniosło wprowadzenie w połowie lat 70. XX w. bardziej wydajnych rumuńskich lokomotyw spalinowych i wagonów transporterów do przewozu normalnotorowych wagonów towarowych., a następnie konieczna przebudowa linii (zastąpienie średniej nawierzchni ciężką) wraz z obiektami inżynieryjnymi i zapleczem technicznym. Mimo to malały przewozy pasażerskie (przyczyniła się do tego konkurencja transportu samochodowego) i towarowe (m.in. z powodu straty strategicznego klienta w postaci wojska oraz niekonkurencyjnych cen), na skutek czego 1 lipca 1991 r. całkowicie zamknięto ruch osobowy, a 1 września 1996 r. ruch towarowy. Na szczęście w 1994 r. kolejka została wpisana do rejestru zabytków, a wkrótce, dzięki zaangażowaniu Piaseczyńskiego Towarzystwa Kolei Wąskotorowej, zaczęto uruchamiać pociągi turystyczne: regularne w sezonie i na zamówienie oraz tworzyć centrum kulturalno-turystyczno-muzealne. Przejazdy turystyczne Od kilku lat organizowane są cieszące się dużym zainteresowaniem przejazdy pociągami turystycznymi złożonymi z: czteroosiowych rumuńskich wagonów Bxhpi, repliki wagonu typu NWE21 z 1911 r. typu Wernigerode oraz wagonu towarowo-osobowego typu brankard (służącego jako wagon pomocniczy do obsługi wycieczek, wyposażonego w ekologiczną toaletę). Od lipca 2006 r. pociągi turystyczne są prowadzone przez parowóz Px48, wcześniej wykorzystywano lokomotywy spalinowe Lxd2. Trasa wycieczki rozpoczyna się na stacji Piaseczno i wiedzie przez Zalesie Dolne i Gołków do Tarczyna. W ramach przejazdu można uczestniczyć w pikniku i wypożyczyć sprzęt sportowy (do piłki nożnej i siatkowej, zestawy do gry w badmintona i inne). Dodatkową atrakcją jest zwiedzanie w Zalesinku gospodarstwa agroturystycznego hodującego strusie. Tabor Piaseczyńska Kolej Wąskotorowa prezentuje: . parowozy: parowóz z serii Px48 (prod. Chrzanów, najczęściej eksploatowany na kolejach wąskotorowych w Polsce), . inne: wózek motorowy WMc wyprodukowany w warsztatach kolejowych w Koronowie; cysternę "gruba Kaśka" (dawniej do przewozu paliwa).
. Siedziba: ul. Sienkiewicza 14 (róg ul. Wojska Polskiego), Piaseczno. . Dojazd: pociągiem osobowym z Warszawy Śródmieście (ok. 30 min); samochodem z Warszawy ul. Puławską w kierunku Piaseczna; autobusem miejskim. . Przejazdy: od 2007 r. na trasie Piaseczno-Tarczyn-Piaseczno odbywają się regularnie prawie przez cały rok (przerwa techniczna trwa ok. 1 miesiąca w okresie zimowym w zależności od pogody) w niedziele (odjazd z Piaseczna o g. 11.00, powrót o g. 16.00). Pociągi prowadzi parowóz Px48. W pociągu jest ok. 200 miejsc, ale ze względu na dużą liczbę chętnych warto rezerwować bilety telefoniczne lub faksem (zarezerwowane bilety trzeba odebrać najpóźniej do 10.30!). Ceny biletów: ulgowy 10 zł, normalny 20 zł, dzieci do lat 3 - bezpłatnie. Można zabrać rower. Ponadto organizowane są specjalne przejazdy na zamówienie np. jedniodniowe zielone szkoły dla dzieci ("Lokomotywa Pana Tuwima", "Maszyny proste w naturze i w domu"), spotkania integracyjne i towarzyskie, wesela i poprawiny, imprezy urodzinowe, zjazdy absolwentów, w tym dłuższe wyjazdy z pobytem w pałacu w Małej Wsi z zapewnionym dowozem zabytkowymi autokarami. . Kontakt: Piaseczyńskie Towarzystwo Kolei Wąskotorowej, ul. Sienkiewicza 14, 05-500 Piaseczno, tel./fax (0 22) 756 76 38, kom. 607 155 188, e-mail: info@pkw.nazwa.pl, info@kolejka-piaseczno.com. . Internet: www.kolejka-piaseczno.com.
