PoTorach.pl

Kolejnym niezwykle interesującym obiektem leżącym ok. 30 km od Łodzi przy linii kolejowej Warszawa-Łódź (dawnej Drodze Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej) jest wieś Rogów z Rogowską Koleją Wąskotorową (zachowało się prawie 49 km długości torów o prześwicie 750 mm). Oprócz torów i zabytkowych mostów zachowały się lokomotywownia i warsztaty w Rogowie (pochodzące z 1950 r.) oraz budynki stacyjne w Jeżowie, Głuchowie (z motywami ludowymi na ścianie zewnętrznej), Rawie Mazowieckiej, Białej Rawskiej. Po zamknięciu przez PKP i przekazaniu kolejki samorządowi (Starostwo Powiatowe w Rawie Mazowieckiej) od 2002 r. Rogowską Kolej Wąskotorową użytkuje Fundacja Polskich Kolei Wąskotorowych (jedna z największych i najprężniejszych tego typu instytucji w Polsce działająca także aktywnie w Pionkach i Starachowicach), wokół której skupiło się ok. 30 wolontariuszy dbających o stan torowiska i zgromadzony liczny tabor. Fundacji udało się uratować przed pocięciem na złom i sprowadzić ponad 50 szt. wagonów i lokomotyw i utworzyć w ten sposób na stacji Rogów Towarowy Wąskotorowy największą prywatną kolekcję taboru wąskotorowego w Polsce, w tym najliczniejszy zbiór taboru wąskotorowego eksploatowanego w...

rozwiń opis »

Kolejnym niezwykle interesującym obiektem leżącym ok. 30 km od Łodzi przy linii kolejowej Warszawa-Łódź (dawnej Drodze Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej) jest wieś Rogów z Rogowską Koleją Wąskotorową (zachowało się prawie 49 km długości torów o prześwicie 750 mm). Oprócz torów i zabytkowych mostów zachowały się lokomotywownia i warsztaty w Rogowie (pochodzące z 1950 r.) oraz budynki stacyjne w Jeżowie, Głuchowie (z motywami ludowymi na ścianie zewnętrznej), Rawie Mazowieckiej, Białej Rawskiej. Po zamknięciu przez PKP i przekazaniu kolejki samorządowi (Starostwo Powiatowe w Rawie Mazowieckiej) od 2002 r. Rogowską Kolej Wąskotorową użytkuje Fundacja Polskich Kolei Wąskotorowych (jedna z największych i najprężniejszych tego typu instytucji w Polsce działająca także aktywnie w Pionkach i Starachowicach), wokół której skupiło się ok. 30 wolontariuszy dbających o stan torowiska i zgromadzony liczny tabor. Fundacji udało się uratować przed pocięciem na złom i sprowadzić ponad 50 szt. wagonów i lokomotyw i utworzyć w ten sposób na stacji Rogów Towarowy Wąskotorowy największą prywatną kolekcję taboru wąskotorowego w Polsce, w tym najliczniejszy zbiór taboru wąskotorowego eksploatowanego w nieistniejących już cukrowniach. Tabor ten jest stopniowo remontowany - oprócz historycznego wyglądu przywracane są także pierwotne oznaczenia (w tym symbol dawnego właściciela, czyli PKP). Oprócz zwiedzania cennej kolekcji wagonów i lokomotyw Rogowska Kolej Wąskotorowa od 2003 r. z powodzeniem organizuje przejazdy turystyczne wyremontowanym zabytkowym taborem, z roku na rok wzbogacając ofertę (także o elementy pozakolejowe). Z dziejów kolejki Kolejka ta, zwana dawniej Rogowską Koleją Dojazdową, powstała na potrzeby wojska w okresie I wojny światowej, kiedy to w grudniu 1914 r. wzdłuż rzek Bzury, Pilicy i Rawki zatrzymał się na ponad pół roku front niemiecko-rosyjski. W celu poprawy zaopatrzenia armia niemiecka wybudowała w ciągu zaledwie kilku miesięcy (od lutego do lata 1915 r.) 48 km linii kolejowej o prześwicie 600 mm, biegnącej z Rogowa (ze stacji normalnotorowej) przez Rawę Mazowiecką do Białej Rawskiej. Do końca wojny wybudowano w sumie 54 km. Tak krótki czas budowy skutkował prowizoryczną technologią - ułożono lekkie szyny na stalowych podkładach (tzw. przęsła patentowe). Wraz z przesunięciem się linii frontu na wschód (poza Warszawę) rogowska kolej przecinająca mazowieckie pola i lasy straciła znaczenie militarne, a zaczęła służyć ludności cywilnej, ułatwiając trudny do tej pory i uzależniony od warunków pogodowych transport płodów rolnych z pól oraz drewna z lasu. W ten sposób stała się tzw. koleją użytku publicznego - w 1917 r. zaczęły tu kursować planowe pociągi osobowe z Rogowa do Białej Rawskiej. Tajemnicą pozostaje zbudowana przez Niemców na km 32,6 odnoga o długości ok. 20 km Rawa Mazowiecka-Żdżary (w kierunku Nowego Miasta nad Pilicą), która została rozebrana prawdopodobnie w latach 20. O istnieniu tej linii świadczy mapa z 1927 r. (WIG, 1:300 000) i Dziennik Urzędowy Ministerstwa Dróg Żelaznych z 1920 r., natomiast nie zachowały się szczegółowe informacje. Po zakończeniu I wojny światowej kolej rogowską przejęło Ministerstwo Kolei Żelaznych, które postanowiło ją rozebrać, ale na skutek protestów miejscowej ludności ostatecznie włączyło ją do PKP (do Dyrekcji Warszawskiej). Do transportu osób i towarów wykorzystano tabor z okresu I wojny światowej: parowozy czteroosiowe typu HF (Brigadelokomotiven fur Heeres-feldbahn, 8 szt.), wagony towarowe Brigadewagen o nośności 5,5 ton (ok. 70 szt.), wagony osobowe przebudowane z wagonów towarowych (15 szt.). W okresie międzywojennym (w latach 1922-1926) kolej zmodernizowano, wymieniając zastosowane przez Niemców prowizoryczne lekkie szyny na cięższe i podkłady stalowe na drewniane. Wybudowano liczne bocznice do pobliskich cegielni, gorzelni, krochmalni i składów drewna. Ponadto w miejsce drewnianych mostów wzniesiono mosty stalowe lub betonowe przepusty. Oprócz tego wzniesiono budynki stacji w Rogowie, Rawie Mazowieckiej i Białej Rawskiej, parowozownię i warsztaty w Rogowie oraz wiaty i perony. Po II wojnie światowej (w 1954 r.) w wyniku powszechnej modernizacji linii wąskotorowych zmieniono prześwit całej kolejki z 600 mm na 750 mm, co pozwoliło wprowadzić parowozy o większej mocy (np. Px48), mogące ciągnąć większe wagony towarowe i dwukrotnie zwiększyć masę przewożonych ładunków w stosunku do okresu międzywojennego. Sam przebieg linii i większość układów torowych zachowano. Od 1968 r. zaczęto eksploatować tzw. wagony transportery (platformy umożliwiające przewóz całych wagonów normalnotorowych), co usprawniło transport towarów. W 1974 r. pojawiły się rumuńskie lokomotywy spalinowe serii Lxd2. Rogowska Kolej Wąskotorowa była dominującym przewoźnikiem osób i towarów na Ziemi Rawskiej do lat 90. XX w., kiedy to kolej zaczął stopniowo wypierać coraz popularniejszy i bardziej elastyczny transport samochodowy. Na przełomie 2000 i 2001 r. PKP, realizując politykę redukcji ruchu pasażerskiego na wszystkich kolejach dojazdowych, ograniczyły ruch pociągów osobowych również na tej linii do jednej pary na całej trasie i jednej pary na odcinku Rogów-Rawa. Ostatecznie wstrzymano całkowicie ruch pasażerski w czerwcu, a towarowy we wrześniu 2001 r. Przejazdy turystyczne Od kilku lat Rogowska Kolej Wąskotorowa oprócz oglądania kolekcji zgromadzonego taboru oferuje turystom przewozy: w sezonie letnim (od maja do września) rozkładowe (w niedzielę), a przez cały rok na zamówienie w dowolnym terminie i na dowolnej trasie. Należy podkreślić, że jest to jedna z niewielu kolei wąskotorowych, która oferuje turystom coś więcej niż przejazd i ognisko z pieczeniem kiełbasek. Konduktor pociągu oprócz wydawania ładnych pamiątkowych biletów (wzorowanych na ostatnich biletach PKP) pełni również rolę przewodnika, który ciekawie opowiada o historii kolei wąskotorowej oraz regionu i oprowadza po lokalnych zabytkach. Trasa typowej niedzielnej wycieczki na trasie Rogów-Głuchów rozpoczyna się na stacji, a właściwie przystanku osobowym Rogów Osobowy Wąskotorowy naprzeciwko dworca PKP Rogów kolei normalnotorowej Warszawa-Łódź. Odjazd pociągu retro (ok. godz. 13) skomunikowano z przyjazdem pociągów osobowych PKP z kierunku Warszawy (przesiadka w Skierniewicach) i Łodzi Fabrycznej. Po przejechaniu ok. 400 m pociąg zatrzymuje się i zabiera pasażerów czekających na stacji Rogów Towarowy Wąskotorowy, gdzie znajduje się zaplecze techniczne (mające wartość historyczną: dobrze zachowana lokomotywownia i warsztaty) oraz ekspozycja zabytkowego taboru. Po opuszczeniu stacji Rogów (dla zmotoryzowanych możliwość zaparkowania samochodu) pociąg przecina ruchliwą drogę Rawa Mazowiecka-Łódź, mija ogromny elewator zbożowy korzystający niegdyś z bocznicy kolejki, a następnie powoli sunie przez malowniczy, typowo mazowiecki rolniczy krajobraz (płaskie pola ciągnące się aż do Rawy Mazowieckiej) i dociera do miejscowości Jeżów (km 7,3), w której zbudowano mijankę i budynek stacyjny (obecnie mieszkalny). Następnie teren zaczyna nieco falować, ale nadal ma charakter rolniczy. Punktem docelowym coniedzielnych rozkładowych wycieczek jest zabytkowa wieś Głuchów (km 16,1), po której chętnych pasażerów oprowadza konduktor pociągu (na ten cel organizatorzy rezerwują ok. 40 min). Warto skorzystać z tej okazji, ponieważ Głuchów jest ośrodkiem kultury ludowej Księżaków i słynie z pięknego późnobarokowego kościoła (z cudownym obrazem Matki Boskiej Głuchowskiej) oraz neogotyckiej dzwonnicy. Miejscowość ta była wielokrotnie niszczona w czasie potopu szwedzkiego, co upamiętnia krzyż obok stacji kolejki przy ul. Kolejowej. W Głuchowie zachowała się stacja z mijanką oraz bocznica do GS-u. Kiedy chętni zwiedzają wieś, lokomotywa dokonuje oblotu i pociąg rusza w drogę powrotną, zatrzymując się na ok. 1 godzinę w Jeżowie, gdzie organizatorzy robią ognisko (zapewniając m.in. patyki, ławki i WC). Nie trzeba zabierać swojej kiełbaski, ponieważ na miejscu, w odległości ok. 100 m od stacji, znajduje się otwarta masarnia, oferująca pyszne lokalne wyroby. Po posiłku pasażerów czeka ostatni etap - podróż do stacji Rogów, gdzie ci, którzy nie uczynili tego przed przejazdem, mogą zwiedzić imponującą kolekcję taboru i zrobić pamiątkowe zdjęcia, a pozostali zostają dowiezieni do przystanku osobowego Rogów Osobowy Wąskotorowy, tuż przed dworzec PKP, skąd mogą udać się w dalszą podróż pociągiem PKP w kierunku Łodzi i Warszawy. Oprócz coniedzielnego przejazdu na trasie Rogów-Głuchów można również (z okazji czerwcowych lub sierpniowych Dni Rawy lub zamawiając przejazd specjalny) przejechać się zabytkowym pociągiem dalej, tj. do Rawy Mazowieckiej i Białej Rawskiej. Na odcinku Głuchów-Rawa Mazowiecka, przed wsią Boguszyce, warto obejrzeć zbudowany na dopływie Rawki pochodzący z 1935 r. blachownicowy stalowy most, znajdujący się w miejscu pierwotnej konstrukcji drewnianej. Z kolei w Rawie Mazowieckiej (km 29,5) znajduje się ładna stacja oraz wybudowany w 1928 r. - również w miejsce drewnianego - zabytkowy nitowany most na Rawce i jedyny w województwie łódzkim wodny rezerwat przyrody. Po drodze z Rawy w kierunku Białej Rawskiej pod Pągowem Rogowska Kolej Wąskotorowa przebiega górą nad CMK (połączenie "wiedenki" z "ceemką" stanowi popularnemiejsce fotostopów). Pociąg dociera do Białej Rawskiej (km 48,6), gdzie zachowała się stacja końcowa, a kiedyś znajdowały się również bocznice i parowozownia. Eksponaty Na stacji Rogów Towarowy Wąskotorowy, oddalonej od stacji Rogów Osobowy Wąskotorowy o ok. 400 m, można obejrzeć największą prywatną kolekcję taboru wąskotorowego w Polsce, w tym najliczniejszy zbiór taboru wąskotorowego eksploatowanego w nieistniejących już cukrowniach: . parowozy: 2 szt. z serii Px48 z lat 1951-1955 - najczęściej eksploatowane parowozy na kolejach wąskotorowych w Polsce, czteroosiowe, produkowane w Fabryce Lokomotyw w Chrzanowie, przemysłowy tendrzak O & K (nr fabr. 7900) z 1920 r. - zbudowany dla Zakładów Hutniczych w Starachowicach, mający nietypowy dla tego prześwitu torów sprzęg (dwa zderzaki, jeden hak), . lokomotywy spalinowe: z serii Lxd2 typ L45H z lat 1971-1983 - tzw. "rumuny", czyli typowe na kolejach wąskotorowych PKP ciężkie czteroosiowe lokomotywy produkcji rumuńskiej 23 August (jednej z nich przywrócono charakterystyczne niebieskie malowanie stosowane w latach 80.), z serii Lyd1 typ WLs150 z 1967 r. - wiązarowe lokomotywy trzyosiowe wyprodukowane w Chrzanowie, typu WLs75 z 1974 r. - wiązarowa lokomotywa dwuosiowa wyprodukowana w ZNTK Poznań i eksploatowana w cukrowni Leśmierz, typu 2WLs40 z 1959 r. - wiązarowa lokomotywa dwuosiowa wyprodukowana w ZNTK Poznań eksploatowana w cukrowni Dobre, . wagony motorowe: PKS M1 z 1936 r. (wyprodukowany przez warszat Romualda Wetcla) - zbudowany dla Powiatowej Kolei Sochaczewskiej - zachowała się jedynie rama (podwozie) wagonu, natomiast układ napędowy i pudło wymaga odtworzenia, MBd1-133 z 1966 r. (wyprodukowany przez warsztaty Lisewo) - eksploatowany w Mławie, obecnie w trakcie remontu kapitalnego, MBxd1-203 z 1965 r. (prod. Konstal Chorzów) - eksploatowany w Krośniewicach, oczekuje remontu kapitalnego (wymiany silnika), . wagony pasażerskie: z serii Bxhpi prod. 23 August 1986 r. - rumuńskie, stopniowo odmalowywane (historyczne niebieskie malowanie), typu 1Aw serii Bxhpi z 1955-1956 r. - wyprodukowane w Fabryce Wagonów Świdnica, częściowo odremontowane, typu 3Aw z 1959 r. (ozn. Bxhpi 1908) - prod. Pafawag Wrocław, tzw. "towos" - pierwotnie wagon towarowy kryty czteroosiowy, który został przystosowany na przełomie lat 40. i 50. do przewozu osób, bagażowe z 1930 r. (wyprodukowane przez Zakłady Ostrowieckie) i z 1950 r. (wyprodukowane przez Chorzów) - niezwykle ciekawe rozwiązanie, gdyż powstały w wyniku przebudowy z wagonów krytych, turystyczne letnie - w tym celu przebudowano znormalizowane wagony kryte, . wagony towarowe i specjalne: najciekawsze z nich to m.in. Hoffman Breslau z 1905 r., wagon byłych Westpreussische Kleinbahnen AG (Gdańskie KD) i wagon z lat. 20. wyprodukowany przez Zakłady Ostrowieckie, cysterna dwuosiowa Bormann & Szwede prawdopodobnie z 1902 r. (oznaczenie PKP R 71001), wagony do przewozu buraków cukrowych z cukrowni Kruszwica i Dobre budowane specjalnie na potrzeby cukrowni oraz zaadaptowane węglarki z PKP, wagon kryty dwuosiowy z cukrowni Dobre, tender parowozowy z okresu II wojny światowej zbudowany w warsztatach Cukrowni Dobre, czteroosiowe wagony znormalizowane z lat 1950-1960 produkowane dla PKP przez fabryki: Chorzów, Świdnica, Ostrowiec - węglarki, wagony kryte, platformy; wagony transportery - specjalne sześcioosiowe platformy do przewozu wagonów normalnotorowych, . sprzęt specjalistyczny: wagon do chemicznego zwalczania chwastów, pochodzący z żuławskiej kolei wąskotorowej, czynny(!) pług odśnieżny typu 802S z 1989 r. wyprodukowany przez ZNTK Stargard Szczeciński, pług odśnieżny starej konstrukcji z cukrowni Kruszwica - eksploatowany na PKP i na Wieluńskiej KD, pług odśnieżny z początku XX w. - pochodzący z kolei saskich, ostatnio eksploatowany w cukrowni Dobre.

Judyta Kurowska-Ciechańska, Ariel Ciechański

zwiń opis »

Informacje praktyczne
. Siedziba: Rogowska Kolej Wąskotorowa, ul. Dworcowa 37, 95-063 Rogów, przy linii kolejowej Warszawa-Łodź Fabryczna (ok. 500 m od dworca PKP Rogów) i drodze krajowej nr 72. . Dojazd: pociągiem osobowym do Rogowa z Łodzi Fabrycznej (ok. 40 min) lub ze Skierniewic (ok. 40 min); samochodem z Łodzi ok. 30 min szosą nr 72 w kierunku Rawy Mazowieckiej, w Rogowie po przecięciu przejazdu kolejowego z zaporami należy skręcić w lewo (drogowskaz Rogów Stacja). Istnieje możliwość zaparkowania samochodu na stacji Rogów. . Zwiedzanie ekspozycji: od maja do września w niedziele, najlepiej przed lub po od jeździe rozkładowym pociągów retro, w innych terminach po uzgodnieniu. Wstęp wolny. . Przejazdy turystyczne: odbywają się regularnie (od końca kwietnia do końca września w nd.), okazjonalnie (z okazji "Dni Rawy Mazowieckiej" w czerwcu lub sierpniu) oraz na zamówienie (w dowolnym terminie i na dowolnej trasie). Bilety: normalny 12 zł, ulgowy 8 zł (opis wycieczki na stronie www.fpkw.pl) Organizatorzy oferują ponadto przewodnika i urozmaicenie przejazdu o inne dodatkowe atrakcje (zwiedzanie zabytków i ognisko z lokalnymi wyrobami mięsnymi). Fundacja współpracuje także z Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie (możliwość zwiedzenia Arboretum i Alpinarium oraz Muzeum Lasu i Drewna). . Kontakt: Rogowska Kolej Wąskotorowa, ul. Dworcowa 37, 95-063 Rogów, tel. (046) 874 80 23, e-mail: fpkw@wp.pl. . Internet: www.fpkw.pl.

Współrzędne geograficzne
51° 48` 57 N, 19° 53` 7 E pokaż na mapie »

Typ obiektu
atrakcje antropogeniczne » technika » kolejnictwo » koleje wąskotorowe

Lokalizacja
Polska»woj. łódzkie»Powiat brzeziński»Rogów»Rogów [osada]

Adres
ul. Dworcowa 37, 95-063 Rogów

Telefony
(046) 874 80 23

E-mail
fpkw@wp.pl

WWW
---

Data powstania/budowli obiektu
1915n.e (XX w.n.e)

Styl obiektu
---

Pozostałe informacje
---

Żródło
---

Pojawia się publikacjach Carta Blanca:
---

Tagi
atrakcje antropogeniczne, kolej, wąskotorowa, most

Data wprowadzenia
2009-04-27 12:00

wróć do obiektu