Skansen w Pyskowicach
karolina.kowalska
W położonym obok linii normalnotorowej Gliwice-Strzelce Opolskie-Opole skansenie w Pyskowicach można zobaczyć jedyny w Polsce czynny parowóz Śląsk. Z dziejów skansenu Stacja kolejowa w Pyskowicach była przez wiele lat ważnym węzłem kolejowym na linii łączącej Górny i Dolny Śląsk. Pierwsza linia kolejowa dotarła do Pyskowic w 1879 r. w związku z budową linii z Pyskowic do Toszka (fragmentu linii z Opola do Rudy Śląskiej). Po roku oddano do użytku linię do Gliwic i Zabrza-Biskupic i Pyskowice przestały być stacją końcową, awansując do roli węzła. Na przełomie XIX i XX w. stację zmodernizowano, budując w 1902 r. halę wachlarzową na 19 stanowisk. W latach 70. XX w. dokonano znacznej przebudowy budynku hali wachlarzowej. W tym stanie pyskowicka lokomotywownia dotrwała do początku lat 90. XX w., kiedy ją zamknięto wraz z sąsiednią wagonownią. W 1998 r. miłośnicy kolei utworzyli Towarzystwo Ochrony Zabytków Kolejnictwa i Organizacji Skansenów w Pyskowicach, które postawiło sobie za cel zorganizowanie na terenie parowozowni skansenu taboru kolejowego. Dzięki przychylności PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. miłośnicy wynajęli nowszą z hal i teren dawnej wagonowni, w których zaczęli gromadz...
W położonym obok linii normalnotorowej Gliwice-Strzelce Opolskie-Opole skansenie w Pyskowicach można zobaczyć jedyny w Polsce czynny parowóz Śląsk. Z dziejów skansenu Stacja kolejowa w Pyskowicach była przez wiele lat ważnym węzłem kolejowym na linii łączącej Górny i Dolny Śląsk. Pierwsza linia kolejowa dotarła do Pyskowic w 1879 r. w związku z budową linii z Pyskowic do Toszka (fragmentu linii z Opola do Rudy Śląskiej). Po roku oddano do użytku linię do Gliwic i Zabrza-Biskupic i Pyskowice przestały być stacją końcową, awansując do roli węzła. Na przełomie XIX i XX w. stację zmodernizowano, budując w 1902 r. halę wachlarzową na 19 stanowisk. W latach 70. XX w. dokonano znacznej przebudowy budynku hali wachlarzowej. W tym stanie pyskowicka lokomotywownia dotrwała do początku lat 90. XX w., kiedy ją zamknięto wraz z sąsiednią wagonownią. W 1998 r. miłośnicy kolei utworzyli Towarzystwo Ochrony Zabytków Kolejnictwa i Organizacji Skansenów w Pyskowicach, które postawiło sobie za cel zorganizowanie na terenie parowozowni skansenu taboru kolejowego. Dzięki przychylności PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. miłośnicy wynajęli nowszą z hal i teren dawnej wagonowni, w których zaczęli gromadzić jednostki zabytkowego taboru kolejowego. W 2004 r. rozpoczęto udostępnianie skansenu w czasie okazjonalnych imprez. W 2001 r. udało się wpisać do rejestru zabytków jedynie starą halę wachlarzową, która w wyniku nadmiaru śniegu częściowo się zawaliła w 2006 r. W chwili obecnej zbiory zgromadzone są na terenie wagonowni, a dalszy los hali wachlarzowej jest niepewny. Eksponaty Zbliżając się do skansenu, szczególną uwagę warto zwrócić na piękną halę wachlarzową (która zawaliła się w 2006 r.) oraz nastawnię bramową. Tabor zgromadzono w hali wagonowni oraz na terenie wokół niej, a od czasu do czasu Towarzystwo Ochrony Zabytków Kolejnictwa i Organizacji Skansenu organizuje dla zwiedzających wystawy taboru. Szczególnie interesująca jest kolekcja kilku egzemplarzy parowozów i lokomotyw spalinowych, pochodzących ze śląskich zakładów przemysłowych. Kolekcję taboru tworzą: . parowozy: przemysłowe z lat 1944-1963 głównie Ferrum i Śląsk (w tym jedyny czynny w Polsce Śląsk), Ol49, Ty2, Ty45, TKt48, Pt47, . lokomotywy spalinowe: najbogatszy zbiór lokomotywy przemysłowych - produkcji polskiej (Ls40, Ls60 i 409Da) z lat 50., 60. i 70. XX w. oraz rumuńskiej (LDH18 i LDH70) z lat 80. XX w., a także najstarsza normalnotorowa lokomotywa spalinowa w Polsce (typ Kö I wyprodukowana w 1934 r. w Niemczech), . wagony osobowe: wagon sypialny WARS, bagażowe (w tym austriacki z 1914 r.), wagon 2-3 klasy oraz piętrowy Bhp, . wagony towarowe: do przewozu piasku podsadzkowego, wapniarka, węglarka, wagon zbiornikowy (trzyosiowy), wagon-cysterna, wagony kryte, . inne: dźwig EDK300. Warto wejść na nasyp i obejrzeć pobliską stację kolei piaskowych, która nadal obsługuje otwartą w 1913 r. linię kolejową do przewozu piasku podsadzkowego z Dzierżna do Kuźnicy Rudzkiej. Niestety, regres dotknął również stację i linię piaskową . Na terenie stacji znajduje się parowóz-pomnik Tp4-148.
Judyta Kurowska-Ciechańska, Ariel Ciechański