Jadąc do Zakopanego, warto zatrzymać się w Chabówce, gdzie znajduje się najlepiej utrzymany skansen taboru kolejowego w Polsce, w którym zgromadzono jedną z największych i najbardziej urozmaiconych kolekcji. Z dziejów szopy Zachowana do czasów współczesnych parowozownia w Chabówce została wybudowana podczas II wojny światowej, chociaż pierwszy pociąg dotarł tu już w 1884 r. wraz z otwarciem linii Żywiec-Chabówka-Nowy Sącz. Po wybudowaniu w 1899 r. linii do Zakopanego Chabówka stała się węzłem kolejowym, w związku z czym obok mostu na Rabie (na końcu stacji za nastawnią) zbudowano dwustanowiskową parowozownię wachlarzową z obrotnicą, zasiekami, kanałem oczystkowym, stacją wodną i wieżą ciśnień. Zachował się jedynie fragment wieży ciśnień. W czasie II wojny światowej Zakopane było kurortem dla żołnierzy niemieckich i w związku z tym utrzymywały się duże przewozy, do obsługi których postanowiono wybudować nową dużą lokomotywownię. Władze okupacyjne w bardzo szybkim tempie zrealizowały projekt oddając na przełomie 1944 i 1945 r. kilkaset metrów za stacją (za wiaduktem drogi z Krakowa do Zakopanego) nową, zachowaną do dziś parowozownię. Nowy kompleks miał czterostanowiskową prostokąt...
Jadąc do Zakopanego, warto zatrzymać się w Chabówce, gdzie znajduje się najlepiej utrzymany skansen taboru kolejowego w Polsce, w którym zgromadzono jedną z największych i najbardziej urozmaiconych kolekcji. Z dziejów szopy Zachowana do czasów współczesnych parowozownia w Chabówce została wybudowana podczas II wojny światowej, chociaż pierwszy pociąg dotarł tu już w 1884 r. wraz z otwarciem linii Żywiec-Chabówka-Nowy Sącz. Po wybudowaniu w 1899 r. linii do Zakopanego Chabówka stała się węzłem kolejowym, w związku z czym obok mostu na Rabie (na końcu stacji za nastawnią) zbudowano dwustanowiskową parowozownię wachlarzową z obrotnicą, zasiekami, kanałem oczystkowym, stacją wodną i wieżą ciśnień. Zachował się jedynie fragment wieży ciśnień. W czasie II wojny światowej Zakopane było kurortem dla żołnierzy niemieckich i w związku z tym utrzymywały się duże przewozy, do obsługi których postanowiono wybudować nową dużą lokomotywownię. Władze okupacyjne w bardzo szybkim tempie zrealizowały projekt oddając na przełomie 1944 i 1945 r. kilkaset metrów za stacją (za wiaduktem drogi z Krakowa do Zakopanego) nową, zachowaną do dziś parowozownię. Nowy kompleks miał czterostanowiskową prostokątną halę napraw, warsztaty, kanał oczystkowy, windy do węgla systemu Teudtloffa, stację wodną, budynki magazynowe i administracyjne. Niestety, kilka miesięcy później Niemcy w trakcie wycofywania się zniszczyli nowopowstały obiekt wraz z dworcem i starą parowozownią. Wkrótce po zakończeniu działań wojennych odbudowano parowozownię, zachowując koncepcję z 1944 r. Początkowo funkcjonowała ona jako parowozownia pomocnicza, a potem III klasy, obsługując jedynie pociągi towarowe (do Nowego Targu, Zakopanego i Suchej Beskidzkiej) oraz wykonując czynności manewrowe i tzw. popychy. Później dodatkowo prowadziła także ruch towarowy do Nowego Sącza, Trzebini i Krakowa. W 1975 r. zelektryfikowano linię do stolicy Tatr, a parowozownia w Chabówce zaczęła obsługiwać inne niezelektryfi kowane linie w regionie (do Żywca, Zwardonia, Bielska-Białej i Wadowic), przejmując zadania zlikwidowanej parowozowni w Suchej. Szczęśliwie już w połowie lat 80., w związku z nieuchronnym schyłkiem epoki pary, zaczęto zabezpieczać i gromadzić eksponaty (początkowo także w Suchej Beskidzkiej). Po elektryfi kacji w 1986 r. odcinka Żywiec-Zwardoń zmalało zapotrzebowanie na pracę parowozów, ostatecznie wycofano je w październiku 1989 r. po elektryfi kacji linii z Suchej do Żywca. Do kwietnia 1990 r. dwa z nich ogrzewały halę napraw. Dzięki zaangażowaniu pracowników parowozowni i członków Krakowskiego Klubu Modelarzy Kolejowych oraz przy wsparciu i nansowym PKP w czerwcu 1993 r. otwarto Skansen Taboru Kolejowego, który miał być czynnym muzeum. Znaczna część eksponatów doczekała się przywrócenia historycznego wyglądu i sprawności technicznej i stanowi skład pociągów retro. W 2003 r. parowozownię przejęło PKP Cargo SA, nadal inwestując w rozwój placówki i wprowadzając w 2005 r. regularny ruch turystyczny na trasach: Chabówka-Dobra koło Limanowej, Chabówka-Zakopane, Chabówka-Mszana Dolna, z Krakowa do Wieliczki i wokół Krakowa. Dla turystów oczekujących na pociąg retro wybudowano nawet peron i wiatę na stacji Chabówka Skansen, wykorzystując zabytkowe elementy z pierwszego peronu dworca Kraków Główny. Wiosną 2006 r. zakończono gruntowny remont hali napraw, w ramach którego zrekonstruowano zlikwidowany w latach 70. XX w. świetlik w dachu. Parowozownia w Chabówce ma najlepszą lokalizację spośród wszystkich zachowanych tego typu obiektów w Polsce i stanowi punkt początkowy szlaków turystycznych. Zwiedzanie i eksponaty W Skansenie Taboru Kolejowego zgromadzono największą (ponad 90 normalno- i wąskotorowych egzemplarzy) i najbardziej urozmaiconą w Polsce kolekcję zabytkowego taboru, która zajmuje kilka torów wzdłuż linii Kraków-Zakopane: . osiem czynnych poarowozów: produkcji polskiej (Ol49 z 1954 r., OKz32 z 1934 r., TKt48 z 1957 r. - ostatni parowóz zbudowany dla PKP w fabryce w Chrzanowie, TKh49 z 1961 r. - najmniejszy i najmłodszy parowóz w Skansenie w Chabówce i jedyny czynny z serii trzyosiowych tendrzaków typu Ferrum), austriackiej (Ol12 z 1912 r. - jedyny zachowany w Polsce egzemplarz tej serii, Tr12 z 1921 r. - jedyny zachowany egzemplarz tej serii) i niemieckiej (Ty2 z 1944 r. - główna seria w Chabówce), . parowozy nieczynne: produkcji polskiej (Ty37 z 1938 r. - jedyny zachowany w Polsce), austriackiej (Tw12 z 1920 r.), angielskiej (Tr202 - jeden z dwóch zachowanych egzemplarzy tej serii w Polsce), niemieckiej (tendrzak TKb z 1878 r., TKt1 z 1916 r., TKh100 z 1928 r., TKt3 z 1935 r.). W 2000 r. pięć z nich wyeksponowano na specjalnych cokołach pomiędzy linią kolejową Kraków-Zakopane a torami skansenu, . wagony osobowe - największa w Polsce i jedna z większych w Europie kolekcja czynnych wagonów pasażerskich obejmująca: czteroosiowy Bhxz z 1896 r. (najstarszy czynny wagon pasażerski w Polsce i jedyny zachowany egzemplarz tej serii), czteroosiowy Bhuxz z 1939 r., niemiecki dwuosiowy boczniak 122 C z 1924 r., niemiecki dwuosiowy typ Bi z 1929 r. z zabudowanymi przedsionkami wejściowymi (3 szt.), niemiecki dwuosiowy BCi z 1928 r. i 1930 r. z otwartymi przedsionkami wejściowymi, austriacki dwuosiowy BCi z 1905 r. (jedyny zachowany i czynny egzemplarz tej serii w Polsce), salonka produkcji polskiej Ashx z 1958 r. (pierwotnie radiostacja z pociągu rządowego, ma salon konferencyjny, dodatkowy salon TV, kompleksowo wyposażoną kuchnię, łazienkę, przedziały sypialne, instalację elektryczną 220V oraz indywidualne ogrzewanie), czteroosiowy Bhixt z 1964 r. produkcji polskiej (2 szt.), czteroosiowy Bhixt z 1960 r. produkcji polskiej, . wagony towarowe - jeden z dwóch w Polsce zbiorów sprawnych technicznie zabytkowych wagonów towarowych: dwuosiowy kryty z 1893 r., chłodnia z 1932 r., do przewozu gęsi z 1934 r., cysterna z 1938 r., kryte z okresu II wojny światowej, do przewozu kwasu typu 13S, . wagony motorowe: spalinowy SN61 z 1971 r. produkcji węgierskiej GANZ MAVAG (jeden z dwóch egzemplarzy w Polsce, w latach 70. XX w. prowadził ekspresy Tatry z Warszawy do Zakopanego), . inne: czteroosiowy Gmhx z 1930 r. do przewozu przesyłek pocztowych, przebudowany na wagon barowy i do prezentacji, pługi odśnieżne (w tym najciekawszy wirnikowy z napędem parowym z 1943 r.), żurawie. Warto zwrócić uwagę na czynny dwuosiowy boczniak - niegdyś wagon 4 klasy. Seria ta była produkowana dla kolei niemieckich od 1921 r. Popularnie wagony nazywano boczniakami ze względu na brak pomostów przejściowych między przedziałami, z których każdy miał indywidualne boczne drzwi, a przejście do innego przedziału było możliwe wyłącznie po zewnętrznych stopniach. Największe wrażenie wywierają czynne parowozy prowadzące pociągi pasażerskie retro oraz pokaz obrządzania składający się z oczyszczenia paleniska oraz uzupełnienia zapasu wody i węgla. Od 2005 r. organizowana jest pod koniec lipca ciesząca się ogromnym zainteresowaniem impreza "Lato z parą - Parowozjada", na którą składają się m.in.: zwiedzanie Skansenu Taboru Kolejowego w Chabówce oraz prezentacja czynnych parowozów (miejscowych oraz gości z Wolsztyna i Słowacji), prezentacja zabytkowego taboru na stacji w Rabce Zarytem, bezpłatny przejazd pociągiem retro na szlaku Rabka Zaryte-Chabówka oraz dla wytrwałych wieczorny piknik na terenie skansenu. Chętni mogą również obejrzeć znajdujące się na parterze i w podziemiu budynku administracyjnego (dawnym schronie z 1944 r.) dwie ciekawe wystawy poświęcone historii kolei w regionie i dziejom parowozowni. Tabor zgromadzony w Chabówce - jako najciekawszy i najlepiej zachowany w Polsce (czynny!) - zagrał w wielu filmach, jak np. "Lista Schindlera", "Przedwiośnie", "Skrawki", "Sława i chwała", "Przygody dzielnego wojaka Szwejka", "Złoto dezerterów". Oprócz tego do skansenu należą stacjonujące w lokomotywowni Kraków Prokocim lokomotywy elektryczne: EP03 z 1951 r. produkcji szwedzkiej ASEA (jedyny czynny egzemplarz tej serii i najstarszy elektrowóz muzealny w Polsce), ET21 z 1960 r. produkcji polskiej Pafawag (obok EP03 jeden z niewielu czynnych elektrowozów muzealnych w Polsce).
. Siedziba: Skansen Taboru Kolejowego w Chabówce, ok. 300 m od stacji PKP Chabówka . Dojazd: z Krakowa pociągiem (ekspresowym ok. 2 godz., osobowym 2 godz. 22 min do 2 godz. 38 min), ze stacji PKP należy po wyjściu z dworca skręcić w prawo w kierunku "zakopianki", a następnie pod wiaduktem skręcić w lewo; samochodem drogą krajową nr 7. . Zwiedzanie: codziennie od godz. 7.00 do zmroku. W przypadku grup zorganizowanych wskazana wcześniejsza rezerwacja. Bilety: normalny 5 zł, ulgowy 2,5 zł. Dodatkowa opłata za fotografowanie (10 zł), fi lmowanie (25 zł) i przewodnika (20 zł). Poleca się również nocleg w bardzo przytulnych i tanich pokojach dwu-, trzy- czteroi sześcioosobowych (z łazienkami lub bez, dostępem do kuchni, świetlicy, placem zabaw dla dzieci, grillem i bezpłatnym parkingiem), cena 16-25 zł/os. w zależności od terminu i standardu. Warto wybrać się na wieczorną sesję zdjęciową. . Przejazdy turystyczne: rozkładowe w sezonie letnim od czerwca do końca września w wybrane weekendy na trasach: Chabówka-Dobra koło Limanowej (odjazd godz. 9.10 i 14.25, powrót 13.25 i 18.15), Chabówka-Zakopane (odjazd godz. 9.10, powrót 15.10), Chabówka-Mszana Dolna (odjazd godz. 9.10 i 14.25, powrót 11.35 i 17.00), wokół Krakowa przez Nową Hutę (odjazd godz. 12.20 i 15.40, powrót 14.01 i 17.15). . Kontakt: PKP Cargo SA Zakład Taboru w Krakowie, ul. Półłanki 1, 30-858 Kraków, zwiedzanie skansenu i rezerwacja noclegów: w dni robocze w godz. 7.00-15.00, tel. (018) 267 62 00 w. 345, (018) 801 42 43, tel./fax (018) 267 62 00 w. 378, e-mail: skansen.chabowka@pkp-cargo.pl; organizacja pociągów retro w dni robocze w godz. 7.00-15.00 tel. (018) 267 62 00, (018) 267 70 94 w. 143, tel./fax (018) 267 62 00, (018) 267 70 94 w. 378, e-mail: m.panasiewicz@pkp-cargo.pl, skansenchabowka@interia.pl; zamawianie pociągów retro po ustaleniu szczegółów: tel. (012) 393 23 58, tel./fax (012) 393 22 61, e-mail: cm.krakow@pkp-cargo.pl. . Internet: www.skansen.hg.pl, www.parowozy.pl/skansen.
